Oskartjes

De laatste tijd krijg ik regelmatig ouders met vragen over hun slimme en wilskrachtige zoontje. Vaak zijn het jongetjes tussen de 2 en 4 jaar die meer dan eens driftig zijn, letterlijk 'de kont tegen de krib gooien', niet (willen) luisteren en hun zin doordrijven'. Aldus hun ouders natuurlijk...Toevallig of niet...veel van deze jongetjes heten Oskar. 
 
Trommel 
Deze naam herinnert me aan de kleine Oskar uit de film 'Die Blechtrommel' (De Blikken Trommel). De jongen, zoon van een gezin uit Danzig in 1925, besluit op zijn derde om niet meer te groeien. Zijn besluit is een reactie op het opkomend nationaal-socialisme. Wanneer er teveel dreiging (=onveiligheid) om hem heen is, begint de jongen op zijn trommel te slaan. En wanneer iemand probeert zijn speelgoed af te pakken, schreeuwt hij oorverdovend waardoor ramen uit hun sponningen barsten en glazen spontaan barsten of uit brillen springen.  
 
Kijk uit je ogen! 
Volgens mij gaat het in deze film over een jongetje dat niet goed gedijt en zich dus niet gezond kan ontwikkelen. De volwassenen en zijn omgeving zijn niet veilig voor hem. Hij vertoont op zijn zachtst gezegd onuitstaanbaar gedrag en besluit zelfs niet verder te groeien. De volwassenen om hem heen weten daar geen raad mee.  Als je het mij vraagt denk ik dat Oskar letterlijk een noodkreet uitte en om aandacht schreeuwde. Eigenlijk wilde hij zeggen: 'Grote mensen, kijk uit je ogen en zie dat het de verkeerde kant opgaat! Doe wat!’. 
 
Confronterend 
Ik zie een overeenkomst met de Oskartjes en hun ouders op mijn spreekuur. Ouders beamen meer dan eens dat deze kleine mannetjes misschien wel willen zeggen: 'Luister ook eens naar mij en geef me duidelijkheid'. Of: 'Stel grenzen en houd je eraan, want daarbinnen voel ik me veilig!' Ook kunnen ze hun ouders soms een spiegel voorhouden: 'Stel eens grenzen aan je eigen gedrag!' Of: ‘Drijf je eigen zin niet zo door!' Als je er voor open staat, kunnen deze boodschappen best confronterend zijn. Maar als je er serieus naar wil kijken, kunnen er bijzondere dingen gebeuren.  
 
Cadeau 
Ook ik heb hier ervaring mee toen ik als jonge moeder bijna grenzeloos door bleef werken. Mijn zoon gedroeg zich in die tijd onhandelbaar. Tot op het moment dat ik de uitputting nabij was en het zo niet verder kon. Ik meldde me ziek en kwam thuis te zitten. Als cadeau veranderde mijn zoon in een rustig en meegaand kind.  
De huidige tijd is natuurlijk niet te vergelijken met die waarin Oskar uit 'De Blikken Trommel' leefde. Het was echter niet voor niks dat hij besloot weer te groeien toen alle onrust en dreiging achter de rug was.  
 
Ik wens alle ouders en natuurlijk in het bijzonder van Oskartjes, dat ze met hun kind kunnen groeien.  
 
Ellen Lisa van Woerden

Vaders en handkusjes

Deze week zag ik op weg naar mijn werk een man die mijn niet al te goede ochtendhumeur een stuk verbeterde. Hij stond met zijn bakfiets op het trottoir voor de crèche en was uitvoerig aan het zwaaien en handkusjes aan het zenden...waarheen? Naar zijn peutertje achter het raam. Glimlachend dacht ik: 'Wat een aanbiddelijke vader...'

Dacht ik hier ook zo over als het een moeder was? Waarschijnlijk niet. Ik zou gedacht hebben: 'Hou op met dat emotionele gedoe en vertrek! Je maakt het je kind alleen maar lastiger!'
Maar vaders...dat is een ander verhaal wat mij betreft. Die raken mij vaak. Trouwens, niet altijd. Ik zie ook wel eens jonge vaders die schijnbaar ongemakkelijk met één hand de kinderwagen duwen en turen op hun smartphone in hun andere hand. 'Hoezo', denk ik dan, 'is het wandelen met je baby niet stoer genoeg? Of ben je bang dat andere mannen je een watje vinden?' Irritatie en invulkunde van mij, natuurlijk...

Leren van en met onze kinderen
Wat maakt dat sommige vaders mij wel raken? Ik denk dat het te maken heeft met het tonen van kwetsbaarheid en gevoeligheid.
Als ik naar mezelf kijk is door het moederschap 'mijn huid dunner geworden'. Ik zie meer beren om de weg, ben sneller tot tranen geroerd en voel me (soms behoorlijk) bezorgd en verantwoordelijk. Ik voel altijd de verbinding (ook al zijn ze niet altijd meer in de buurt). De gedachte 'als het maar goed met hen gaat' is in de plaats gekomen van de focus op mezelf.
Ik denk dat de meeste vaders deze kwetsbaarheid wel herkennen, maar tonen ze dit ook? Misschien is dát het wel wat mij raakt bij vaders en bij deze zwaaiende en handkussende vader....

Steeds vaker heb ik gesprekken met ouders samen, maar ook met vaders alleen. Ook dan ben ik meer dan eens verrast door hun openheid, kwetsbaarheid en twijfel. En waarom ook niet? Deze vaders zijn hierdoor een prachtig voorbeeld voor hun kind (en zeker voor hun zonen!). Net zoals kinderen je laten zien dat jij een mens bent, met mooie en sterke kanten, maar ook met lastige en gevoelige kanten. Het hoort er allemaal bij. Zo leren we van en met onze kinderen. Hoe mooi is dat?

Ellen Lisa van Woerden

(dis)Balans

Veel ouders worstelen met de balans tussen gezin en werk. Dat is te merken aan het hoge percentage moeders dat het liefst in deeltijd werkt, zich ziek meldt na het zwangerschapsverlof, burn out- klachten heeft of besluit om de volgende stap in carrière toch maar uit te stellen. Ook van vaders hoor ik dat het zoveel moeite kost om tijdens hun dag vrij met hun kinderen niet ook nog even te werken.

Aandacht eisen
Werken én grootbrengen van kleine kinderen kan leuk zijn, maar kost veel energie. Veel ouders herkennen het maar al te goed: na een drukke dag op het werk je kind ophalen van de kinderopvang. Eindelijk naar huis en dan…vraagt, nee éist je kind jouw aandacht. En dat terwijl er tijdens het spitsuur nog zoveel is te doen. Vervolgens laat je kind gedrag zien waar je niet blij van wordt en zijn de rapen gaar…

Thomas Gordon, de Amerikaanse psycholoog (van het bekende boek 'Luisteren naar kinderen'), gebruikte de volle en lege beker als voorbeeld van je eigen energieniveau. Als je beker ruim vol zit (=voldoende energie), kun je  gemakkelijk iets uit jouw beker overgieten in die van de ander (bijvoorbeeld aandacht geven aan je kind). Maar als je beker bijna leeg is, dan kun je de ander niet veel bieden. Dan is het zaak om eerst wat aan dit niveau te doen. Dit klinkt gemakkelijker dan het is. Toch is het goed om te  kijken naar de mogelijkheden. 

Balans opmaken
Tijdens een congres hoorde ik een interessante tip: kijk eens welke levensgebieden op dit moment belangrijk voor je zijn en waarin je energie investeert. Dit kunnen zijn: je gezin, je werk, je vrienden, je hobby, huishouden en sporten. Maak een lijstje en kijk vervolgens naar de balans: welk levensgebied komt te kort en bij welk levensgebied kan er wel wat vanaf? Vergeet vooral niet te bedenken: waar laad ik aan op? Zo kun je bijvoorbeeld tot de conclusie komen dat je wel erg veel aan het overwerken bent, wat ten koste gaat van je gezin. Maar ook van het sporten, waar je altijd zo prettig fit van thuis komt.

Als je de balans hebt opgemaakt, is er werk aan de winkel. Je kunt beslissen je leven anders te organiseren, duidelijker voor je belangen durven opkomen en te leven naar de keuzes die jij wilt maken. En stel steeds de vraag: wat is écht nodig? Of: moet het nu of kan ik het parkeren? De antwoorden op deze vragen kunnen tot wonderbaarlijke inzichten leiden die ten goede komen aan je balans.

Wil je ondersteuning bij deze zoektocht, schroom dan niet om contact op te nemen met onze praktijk. 

Ellen Lisa van Woerden

Ik doe het niet goed....aldus de buurvrouw

Met deze opmerking  kwam een moeder op mijn spreekuur. Ze had een dochtertje van 3 jaar en was ernstig aan het twijfelen of haar manier van opvoeden wel de goede was.    

'Als ik met de buurvrouw en haar kinderen in het speeltuintje ben, loop ik steeds achter mijn dochter aan', vertelde ze. 'De speeltuin grenst namelijk aan een drukke verkeersweg en ik ben als de dood dat haar iets overkomt. Maar de buurvrouw vindt dat ik mijn dochter teveel bescherm. Ook vindt ze dat ik mijn kind meer moet laten spelen met andere kinderen. Anders is de overgang naar school straks zo groot, volgens haar'.

Deze opmerkingen maakten haar erg onzeker. 'Wat doe ik fout?', vroeg ze zich in tranen af.

Ik had met deze moeder te doen. Vragen die bij mij opkwamen waren: waarom raakt zij zo van haar stuk door de opmerkingen van haar buurvrouw? Wat vond zij zelf eigenlijk? En waar waren de mensen die haar steunden en bevestigden in haar ouderschap? Tegelijkertijd kwamen me de emoties van deze jonge vrouw mij bekend voor. Ook ik heb deze worstelingen jaren geleden ervaren toe mijn kinderen jong waren.

Nauwelijks gelijkgestemde vriendinnen

Al snel heb ik moeder op haar hart gedrukt dat ze niets fout doet en alleen maar haar best doet. En wel op haar 'eigen-wijze' manier. Haar gezicht klaarde op en daarna ontstond een gesprek over haarzelf en haar moederschap. Ze voelde zich eenzaam in deze vinexlocatie waar alle ouders volgens haar druk, druk, druk waren. Zelf werkte niet, haar man werkte regelmatig in het buitenland en kwam laat en moe thuis. Vanuit haar land van herkomst was het heel normaal dat moeders thuis blijven voor de kinderen. Maar daar was je haast nooit alleen; moeders en kinderen ontmoetten elkaar dagelijks in het park of bij elkaar thuis. Hoe anders was het hier....Geen familie in de buurt en nauwelijks gelijkgestemde vriendinnen. Ja, wel de buurvrouw die best aardig was, maar door diens opmerkingen ze wel erg gespannen werd.

Voor deze moeder was dit de eerste keer dat ze hierover praatte. Het luchtte op en gaf haar de kracht om verder te kijken.

Ik zei haar dat ze, gezien de leeftijd van haar dochter, het goed recht had haar in de speeltuin in de gaten te houden. Maar dat ze haar peutertje, bijna schoolkind wel kan leren bij haar in de buurt te blijven.  

Omdat ze graag wat meer mensen wilde leren kennen en haar dochtertje ook in contact wilde laten komen met andere kinderen, heb ik haar gewezen op de peutergym in het naastgelegen wijkcentrum en het Mamacafé bij de kinderboerderij.

Ouderschap maakt kwetsbaar

Het werd stil nadat ik haar vroeg wat zij, naast moederen nog meer kon. Toen begon ze te vertellen: ze was goed in feestjes organiseren, koken en ontwerpen en maken van kinderkleding. 'Hierin zou je wel iets kunnen betekenen voor andere vrouwen', zei ik. Heel voorzichtig verscheen er een glimlach op haar gezicht. Een cursus geven aan andere moeders zou leuk zijn, opperde ze wijfelend. Samen bespraken we de mogelijkheden en ze nam zich voor dit verder uit te zoeken. Wat een moed en kracht zag ik bij haar!  

Hugo mag het eerst op de I-pad!

Dit ving ik op van een moeder op straat. Het was laat in de middag en ze liep met haar zoontje van - ik schat- drie jaar naar de auto.

Ik vroeg mij af waarom moeder dit zei, nog voor dat zij thuis waren.  Wilde ze het dagelijks gedoe tussen haar kinderen voor zijn? Of had ze een afspraak over het gebruik van de I-pad gemaakt? Of wilde ze straks meteen de keuken in en werkte de I-pad als oppas? Jammer...ik kon het niet vragen; ze leek haast te hebben.

Wordt er nog verveeld?

Waarom moeten kinderen als ze thuiskomen meteen op de I-pad? Zijn er nog andere bezigheden te bedenken? Mogen kinderen zelf nog bedenken wat ze in hun vrije tijd willen doen? Wordt er nog verveeld? Spelen ze nog buiten en mogen ze op ontdekking uitgaan en spannende ervaringen opdoen? Allemaal vragen die bij mij opkwamen.

Misschien klinkt het bejaard, maar vroeger werd ik regelmatig naar buiten gestuurd om te spelen. Wat ik ging doen, wist ik van tevoren niet . Maar al snel waren daar andere kinderen uit de flat waarmee ik in de zandbak, op het klimrek of mee op avontuur ging. Ik ging alleen (heel even) naar binnen als ik naar de wc moest. Heerlijke tijden waren dat. Is de hele middag buiten spelen een uitzondering geworden en niet meer van deze tijd?

Minder controle, meer aanmodderen!

Ik mijmerde voort op wat er thuis bij dit gezin zou gebeuren. Heeft de controle van moeder op de vrije tijd van haar zoons zin gehad? Zou het broertje van drie het accepteren dat zijn broer het eerst mocht? Ging moeder ook voor hem een activiteit invullen? Of gooide deze 'dienstregeling' olie op het vuur van de toch al aanwezige rivaliteit tussen de broers?

“We ontnemen kinderen de mogelijkheid om te leren hoe ze controle kunnen nemen over hun eigen leven. En hoe kunnen ze persoonlijke interesses ontwikkelen als ze de vrijheid niet krijgen om hier naar op zoek te gaan?”

Deze uitspraak is van de Amerikaanse hoogleraar en onderzoeker Peter Gray.  Zijn stellige mening is dat als kinderen vrij worden gelaten in hun spel je ze de mogelijkheid geeft hun eigen problemen op te lossen en hun eigen interesses te ontwikkelen. Bovendien leren ze grenzen te verleggen en samen te werken. Allemaal nodig voor een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling.

Dus... ouders, laat voorzichtig de controle los, laat je kinderen vrij aanmodderen en gun ze hun avonturen! Misschien is het spannend, maar ik nodig u uit om het eens te proberen.  En de I-pad? Daar kunnen ze altijd nog op nadat ze lekker buiten hebben gespeeld en rozig op de bank neerploffen.

Ik ben benieuwd naar uw ervaringen!

Ellen Lisa van Woerden

Meer lezen? http://www.trouw.nl/tr/nl/4556/Onderwijs/article/detail/3642980/2014/04/27/We-ontnemen-kinderen-de-kans-om-zichzelf-te-ontdekken.dhtml

http://www.bedrock.nl/2016/10/28/kinderen-en-jongeren-zijn-angstiger-en-depressiever-dan-ooit-en-dit-is-waarom/